چنانچه اميرالمؤمنين على عليه السلام فرمود : آگاه باشيد كه ظلم بر سه قسم است : 1 - فَظُلْمٌ لا يُغْفَرُ : ظلمى كه قابل آمرزش نيست مانند شرك ورزيدن به خدا ، كه در قرآن مىفرمايد : « إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ » شرك ظلم بزرگيست . 2 - فَظُلْمٌ لا يُتْرَك : ظلمى كه عواقب آن قابل ترك نيست ، مانند ظلم به حقوق ديگران . 3 - و ظُلمٌ مَغْفُورٌ لا يُطْلَبُ : ظلم قابل غفران مانند ظلم انسان به خودش . « 1 » مبغوض‌ترين عمل در پيش خدا ، ظلم كردنست و لذا در آيات و احاديث از آن نهى شده است ، كه مبادا كسى از شما پيروان حق ظالم بشود ، يعنى اگر در مواردى نتوانستيد از حق خود دفاع كنيد ، مظلوميت را بپذيريد ولى ظالم نشويد ، چون خدا ستمگران را دوست نمىدارد و از آنها ناراحت است به جهت اين كه او با ستم خويش نظام زندگى و قوانين الهى را بر هم زده ، و روحيّه‌اى حيوانى و درّنده خوئى خود را به نمايش گذاشته است و چون حق را ضايع مىكند و حريمش را مىشكند و افراد بسيار شايسته‌اى را به ناحق مظلوم مىسازد ، و جامعه را از پرتو نورانيتشان محروم مىكند ، و لذا هيچ عاقلى به چنين عملى روى نمىآورد ، و از نزديك شدن به ستمگران ناراحت مىگردد ، براى اين كه چنين انسان‌ها هر لحظه در زير شديدترين بمباران خشم و غضب پروردگار هستند و اگر كسى ترديد داشته باشد ، تاريخ دقيق‌ترين سند اين مدعاست ، كه وضعيت ستمگران و نزديك شوندگانشان ، و همچنين مظلوم شدگان را به خوبى بر نسل‌هاى آينده روشن مىسازد . حضرت براى روى نياوردن به ظلم و پذيرفتن مظلوميت در صورتى كه راهى جز اين نباشد مطالب مهمى را بيان مىكند كه مىتواند ستمديدگان را آرامش دهنده‌اى خوبى باشد و كلام ايشان همانند داروى خواب‌آور اعصاب نيست كه بعد از مدتى اثرش اگر رفت ، درد و بيمارى عودت مىكند ، بلكه حضرت كارشناس

--> ( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبهء 176 .